De essentie van de boeddhistische traditie kan worden samengevat in: wijsheid en mededogen.

De oorsprong van het boeddhisme ligt in de ontdekkingen die Siddharta Gautama (de oorspronkelijke boeddha) tijdens zijn zoektocht naar de oorzaken van het menselijk lijden, zo’n 2500 jaar geleden, heeft gedaan. Zijn zoektocht leidde tot diepgaande kennis en inzicht over hemzelf en de wereld om hem heen. Hij deelde zijn  inzichten en een weg om het menselijk lijden te beëindigen. 

Pas vele jaren na de dood van Siddharta Gautama werd de term ‘boeddhisme’ in het leven geroepen als overkoepelende naam voor zijn overgedragen inzichten. Dit is opmerkelijk, want de kern van het boeddhisme benadrukt juist dat concepten en benamingen niet behulpzaam zijn in onze zoektocht naar innerlijke vrijheid en essentie. Het boeddisme is dus geen ‘isme’. Het is een uitnodiging voor een persoonlijke ontdekkingstocht naar bewustwording. 

Niet gefocust op geloofsystemen:
Het boeddhisme is niet gefocust op geloofssystemen of hogere machten, het is vooral een studie van de geest en geeft een veelheid aan methodes en inzichten waarmee we weer ’thuis’ kunnen komen bij wie we zijn, en vrijer kunnen worden van bestaande, vaak belemmerende, conditioneringen. Het berust op gezond verstand (logisch en analytisch denken), op contemplatie en meditatie.  Dit alles met een gezonde kritische houding.

Boeddhisme is niet de ‘boeddhistische’ cultuur:
Over het algemeen bestaat er de neiging om de Aziatische boeddhistische cultuur gelijk te stellen aan het boeddhisme zelf. Dat is een misverstand. ‘Alleen door de wijsheidstraditie te ontdoen van culturele en sociale waarden en normen kunnen wij ten volle zien wat de essentie van deze wijsheid is, en wat deze onze moderne maatschappij te bieden heeft.’  *

Tibetaans boeddhisme:
In de 7^de eeuw van onze jaartelling is het boeddhisme vanuit India naar Tibet gekomen. Dankzij de afgelegen en moeilijk bereikbare ligging van Tibet kon het boeddhisme zich hier verder ontwikkelen, ongestoord door gewelddadige buitenlandse overheersingen. Dit leidde tot verschillende stromingen en scholen, met ieder weer eigen zwaartepunten of methodes.

Kenmerkend voor de Tibetaans boeddhistische traditie zijn de duizend jaar oude ‘levende overdrachtslijnen’, waarin de kennis steeds wordt overgedragen van leraar op leerling. Deze leerling groeit onder de begeleiding van zijn leraren weer uit tot leraar. Van een leraar wordt telkens weer verwacht dat hij de eeuwenoude wijsheid overdraagt, maar tegelijkertijd ook vertaalt naar de tijd waarin hij of zij leeft. Dit alles geeft deze wijsheidstraditie een diepte, zuiverheid en frisheid die mij zeer aanspreekt. Mingyur Rinpoche is een goed voorbeeld van zo’n leerling, die na jarenlange training tot leraar is gevormd.

Mindfulness en het Tibetaans boeddhisme:
Mindfulness is bewust aandacht geven aan het hier en nu, zonder te oordelen. Het heeft als doel om de geest tot rust te brengen. Dat is een prachtige training en levenshouding, die ook in het Tibetaans boeddhisme worden beoefend. Het Tibetaans boeddhisme (en ook sommige andere boeddhistische stromingen) gaat verder, en geeft het onderzoek en het ervaren van wie wij ten diepste zijn een centrale plek. Met het doel ons daar weer ’thuis te brengen’.  Zie ook het volgende filmpje waarin dit door Mingyur Rinpoche dit onderwerp verder bespreekt. 

* Uit het boek Rebel Boeddha, van Dzochen Ponlop